CUỘC THI KHOA HỌC KỸ THUẬT CẤP THÀNH PHỐ
DÀNH CHO HỌC SINH TRUNG HỌC
NĂM HỌC 2026-2027
Tên dự án:
"Giải pháp xây dựng năng lực tự học và phòng ngừa lạm dụng AI trong bối cảnh chuyển đổi số của học sinh THPT."
Lĩnh vực dự thi:
Khoa học xã hội và hành vi
Nhóm tác giả:
Nhóm trưởng: Đỗ Trà My – Lớp 11G
Thành viên: Đồng Thị Dương Dương – Lớp 11G
Giáo viên hướng dẫn:
Thầy Đào Thành Lộc (Chuyên môn Ngữ Văn)
MÔ TẢ KHÁI QUÁT VỀ DỰ ÁN
1. Lý do chọn đề tài
Do việc chú trọng đến bồi dưỡng năng lực tự học và phòng ngừa lạm dụng AI trong bối cảnh chuyển đổi số của học sinh THPT được xem là một nhiệm vụ quan trọng và thiết yếu trong quá trình đào tạo. Nghiên cứu này sẽ góp phần tìm ra các biện pháp hiệu quả để thực hiện nguyện vọng đó. Thời đại số mang đến những cơ hội mới trong học tập, giải quyết rào cản về không gian và thời gian, tạo điều kiện thuận lợi cho việc học tập. Các công nghệ mới cũng trở thành thách thức đối với việc học tập của học sinh. Điều này càng trở nên đáng lưu tâm khi đặt cùng thực trạng tự học của học sinh THPT hiện nay.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu nhằm khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân và đánh giá hệ lụy, theo đó đề xuất hệ thống giải pháp và mô hình quản lí học tập.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Về năng lực tự học và giáo dục trong kỷ nguyên số: đã có nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước khẳng định tầm quan trọng của việc tự học giúp cá nhân giải quyết vấn đề một cách linh hoạt
Về tác động của AI và các vấn đề học đường mới: có nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng tình trạng học sinh lạm dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang ở tình trạng báo động. Tại Việt Nam, nghiên cứu đi sâu vào việc bóc tách mối quan hệ giữa “sự bùng nổ AI” và suy giảm “ năng lực tự học” của học sinh THPT còn nhiều hạn chế.Nghiên cứu được triển khai tại một trường THPT X thuộc thành phố Hải Phòng, từ tháng 8 đến tháng 10/2026.
4. Phương pháp nghiên cứu
Kết hợp phương pháp phân tich tài liệu, điều tra khảo sát bằng phiếu hỏi (Anket), phỏng vấn sâu, quan sát sư phạm và xử lý số liệu.
5. Các giải pháp chủ yếu
• Giải pháp đầu tiên và quan trọng nhất phải đến từ ý thức, năng lực và thái độ học tập của chính học sinh.
• Học sinh cần nâng cao nhận thức và trang bị tư duy phản biện khi sử dụng AI
• Chuyển đổi toàn diện phương pháp giảng dạy từ "truyền thụ một chiều" sang "hướng dẫn, khơi gợi tư duy".
• Xây dựng và ban hành bộ quy tắc đạo đức, chuẩn mực sử dụng AI trong nhà trường.
6. Sản phẩm và ý nghĩa dự án
Năng lực tự học trong thời đại số không chỉ là việc đặt mục tiêu hay áp dụng phương pháp học, mà còn bao gồm tư duy phản biện, kỹ năng kiểm chứng thông tin và kiểm soát hành vi trước sự cám dỗ của công nghệ. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy nhiều học sinh THPT đang gặp khó khăn lớn, thiếu phương pháp học tập khoa học và đặc biệt rơi vào tình trạng lạm dụng AI để giải quyết thay tư duy, dẫn đến sự suy giảm năng lực cốt lõi.